Skarby Działu Regionalnego (8) - Wieszaki ubraniowe z drawskich sklepów

Interesującą kategorią obiektów, które znajdują się w zbiorach Izby Regionalnej Biblioteki w Drawsku Pomorskim są przedwojenne wieszaki na ubrania, które oprócz pełnienia swojej funkcji były także nośnikiem reklamy sklepu, w którym została zakupiona odzież. Napisy na wieszakach przypominają nazwiska właścicieli sklepów, których oczywiście próżno dziś szukać na drawskich ulicach. Niejednokrotnie są jednak jedynym materialnym śladem po prosperujących przez lata interesach.

 

Fot. 1. Wieszaki ubraniowe pochodzące ze sklepów Emila Altmanna, Ottona Wilkena, Carla Heyna oraz z Domu Towarowego Braci Schlüter.

Widoczne na fotografii wieszaki to niewielka, ale interesująca kolekcja. Na postawie analizy przedwojennych fotografii, dokumentów oraz ksiąg adresowych możemy z pełnym przekonaniem stwierdzić, że najstarszym z nich jest wieszak pochodzący ze sklepu z tekstyliami i drobnym rzemiosłem należącym do Emila Altmanna. Jego sklep znajdował się w północnej pierzei historycznego rynku (obecnego Placu Konstytucji), w przylegającej do Luisenstraße (obecnej ul. Sybiraków) narożnej kamienicy, od której rozpoczynała się numeracja budynków na placu (nr 1).

 

Fot. 2. Drawski rynek w latach 30. XX wieku.

Sklep Altmanna został otwarty jeszcze pod koniec XIX wieku. Jego nazwisko widzimy na fasadzie kamienicy uwiecznionej na fotografii wykonanej podczas obchodów związanych ze świętowaniem 600-lecia nadania praw miejskich w 1897 roku. Około 1910 roku Emil Altmann sprzedał swój sklep i wraz z całą rodziną przeniósł się do Berlina.

 

Fot. 3. Fragment zabudowy północnej pierzei drawskiego rynku w 1897 roku.

W tym czasie kamienicę i sklep przejął Otto Wilkens, którego nazwisko znajdujemy na kolejnym wieszaku. Okres ten wiąże się ze zmianą asortymentu i charakteru sklepu. Wilken zaczyna handlować modną odzieżą i tkaninami, tworząc przy drawskim rynku swojego rodzaju dom mody. Zmiany zachodzą również w wyglądzie budynku. Cała szerokość kamienicy od strony placu na poziomie parteru zamienia się w obszerną, nowoczesną wystawę, nad którą pojawiła się także charakterystyczna markiza, która rzucała cień na oglądających ekspozycję potencjalnych klientów.

 

Fot. 4. Północno-wschodni narożnik drawskiego rynku z widocznym sklepem Ottona Wilkena.

Wilkens zamknął swój sklep w połowie lat 20. XX wieku, a kolejnym właścicielem kamienicy został Hermann Heyn. Rodzinny interes firmował jednak swoim imieniem Carl Heyn. Jego nazwisko znajdujemy na zachowanych sklepowych dokumentach z 1929 roku oraz na kolejnym z ubraniowych wieszaków. Podobnie jak Wilken, Heyn oferował modną odzież, wyroby bawełniane, wełniane, dzianiny, tkaniny meblowe, dywany i zasłony. Ostatnim przedwojennym właścicielem kamienicy była rodzina Braunschweig, której przedstawiciele podtrzymywali tradycję handu odzieżą w kamienicy z numerem 1.

 

Fot. 5. Dokument na ozdobnej papeterii sklepu Carla Heyna.

Trzy z czterech wieszaków widocznych na pierwszej fotografii było związanych z jednym miejscem, które na przestrzeni ponad 40 lat przechodziło z rąk do rąk kolejnych właścicieli odzieżą. W marcu 1945 roku budynek podzielił los wielu zburzonych podczas działań wojennych kamienic. Zgliszcza budowli zostały jeszcze na krótki czas zabezpieczone, ale zapewne jeszcze w latach 40. je rozebrano. Pod koniec lat 70., po wyburzeniu wszystkich kamienic północnej pierzei rynku, zbudowano w tym miejscu nowy blok mieszkalny.

 

Fot. 6. Blok mieszkalny wybudowany w pierzei drawskiego rynku w 1979 roku.

Ostatni z widocznych na zdjęciu wieszaków stanowi reklamę przedwojennego "Domu Towarowego Braci Schlüter" zbudowanego w 1925 roku. Nowoczesny dom handlowy znajdował się na skrzyżowaniu najważniejszej drawskiej ulicy - Große Mühlenstraße (obecna ul. Piłsudskiego) z Jägerstraße (obecną ul. Pocztową). Czterokondygnacyjny budynek, który współcześni mieszkańcy Drawska Pomorskiego doskonale znają, w swej pierwotnej formie był obdarzony dodatkowo wysokim, dwupoziomowych strychem. Właścicielami tego, jak i dwóch innych domów towarowych znajdujących się w Choszcznie (niem. Arnswalde) i Barlinku (niem. Berlinchen) byli bracia Schlüter. Kierownikiem drawskiego sklepu był Ernst Schlüter.

 

Fot. 7. Dom Towarowy Braci Schlüter.

Pierwowzór obecnego "Centrum Handlowego" był przed wojną największym sklepem w całym Dramburgu, był także największym pracodawcą. Gdy został otwarty w 1925 roku zatrudniał ok. 47-50 osób, w 1937/38 roku dawał pracę już 68 osobom. Dom Towarowy Braci Schlüter funkcjonował przez równo 20 lat. Kres jego działalności przyniósł rok 1945, kiedy to Dramburg został zdobyty przez wojska polsko-radzieckie. Dzięki solidnej konstrukcji budynek ocalał, jednak wnętrze zostało wypalone. Przez długi czas pozbawione szyb okna świeciły pustkami, dopiero po jakimś czasie zabite zostały deskami.

 

Fot. 8. Dom Towarowy Braci Schlüter przy przedwojennej Große Mühlenstraße (obecna ul. Piłsudskiego).

Pierwszy poważny remont po wojnie miał miejsce w 1962 roku. Do sal wrócił również handel, na parterze otwarto sklep wielobranżowy PSS, a piętro zajął zakład dziewiarski Wielobranżowej Spółdzielni Pracy ze Złocieńca. Następnie przez lata miały tam swoją siedzibę Zakłady Odzieżowe "Drawa". Dziś dawny Dom Towarowy Braci Schlüter w nieco zmienionej formie kontynuuje kupieckie tradycje. Gruntownie odnowiony, od 13 listopada 1999 roku jest siedzibą "Centrum Handlowego".

Fot. 9. Zakłady Odzieżowe "Drawa" działające w gmachu dawnego Domu Towarowego Braci Schlüter.